decisions-6

Thumbs Up; ondersteuning bij behandelbeslissingen, een digitale tool

Bij jongeren die vanwege delinquent gedrag in een JJI terecht komen, is vaak sprake van een variëteit aan problemen. Veelal is er sprake van psychiatrische problematiek, maar ook problemen in psychologische en contextuele zin.

Binnen de behandeling is het een uitdaging om een passend traject samen te stellen omdat er veel verschillende factoren moeten worden overzien, die elkaar ook nog eens onderling beïnvloeden. Wat zet je nu in bij welke jongere op welk moment?

De beslistool is ontwikkeld op basis van een combinatie van kwantitatief onderzoek (kenmerken doelgroep, uitkomstmaten) en kwalitatief onderzoek (ervaringen en kennis van experts en jongeren). In een Delphistudie gaven behandelaars uit alle JJI’s aan over welke aandachtsgebieden zij informatie moeten hebben om een behandeling te kunnen geven: het systeem, motivatie, persoonlijke eigenschappen, problematiek, delict, vrienden en vrije tijd, werk en wonen en ten slotte hulpverlening. Bij deze domeinen zijn vragen en aandachtspunten opgesteld.

Op basis van een clusteranalyse van risicofactoren, is een indeling gemaakt in zeven profielen van jongeren: antisociale problemen (de zogenaamde veelplegers), systeemproblemen (jongeren met opvoedingsproblemen), jongeren met problemen met geweten en empathie, jongeren met verslavingsproblemen én met gewetens- en empathieproblemen, zedenproblemen, zedenproblemen met verstandelijke beperking en tot slot jongeren die overal gemiddeld scoren. Per profiel zijn specifieke risicofactoren onderzocht.

Motivatie loopt als een rode lijn door de domeinen en profielen heen. Steeds opnieuw wordt gekeken naar wat de jongere in beweging brengt. Behandelaars onderscheiden verschillende typen motivatie: ‘niet gemotiveerd en wordt het ook niet’, ‘lijkt gemotiveerd maar is het niet’, ‘niet gemotiveerd, maar kan het wel worden’ en ‘is gemotiveerd’. Vanwege het grote belang van motivatie voor de behandeling is besloten tot het doen van een deelstudie. Het doel van deze deelstudie is het middels gestructureerde focusgoep discussies verzamelen van kennis en ervaring uit de praktijk met betrekking tot het motiveren en gemotiveerd houden van de verschillende groepen jongeren. Deze informatie kan worden gezien als ‘best practice’ en kan collega’s ondersteuning geven bij het vormgeven van nieuwe behandeltrajecten. Deze informatie zal daarom worden gebruikt tijdens de ontwikkeling van de beslisondersteuning. Het doel is om praktische en toegespitste informatie te vergaren die vervolgens weer gebruikt kan worden door behandelaars.

Tot slot is er uitvoerig literatuuronderzoek gedaan naar werkzame behandelingen voor bepaalde problemen.

In het voortraject van de ontwikkeling van de digitale tool is een papieren versie van de beslistool gemaakt. Gedragsdeskundigen uit verschillende JJI’s en een forensische ggz instelling hebben – bij wijze van proef – deze versie gebruikt als leidraad in gesprekken met een tiental jongeren. Dit liet zien dat over het algemeen zowel de jongeren als de behandelaars positief over de beslistool zijn. De tool biedt structuur en houvast en draagt bij aan duidelijkheid over werkdoelen. Of, zoals één jongere opmerkte: ‘ik snap nu waar ik op moet letten’.

Op basis van de reacties van de gedragsdeskundigen en jongeren is het papieren model aangepast en is een eerste digitale versie ontwikkeld. De pilot van deze tool start in februari 2017. Medio 2017 is de eerste versie van de tool klaar voor doorontwikkeling op langere termijn.

Publicatie: S. Hillege, L. van Domburg, E. Mulder, L. Jansen and R. Vermeiren; ‘How do Forensic Clinicians Decide? A Delphi Approach to Identify Domains Commonly Used in Forensic Juvenile Treatment Planning’ (2016).

Voor meer informatie: n.hornby@teylingereind.nl (projectleider)